De ontwikkeling van fieldlabs: het faciliteren van experimenteeromgevingen

9 juni 2026

Op dinsdag 19 mei 2026 organiseerde Fieldlabs@Scale een online masterclass over de ontwikkeling van experimenteeromgevingen. Hierbij kwamen praktijkprofessionals, beleidsmakers en fieldlabmanagers samen die werken aan het opschalen van innovatie.

De sessie werd geleid door Hans Berends, projectleider van Fieldlabs@Scale, en was gebaseerd op inzichten uit een grootschalig onderzoek naar fieldlabs. Daarbij werd ingegaan op enkele van de meest urgente vraagstukken binnen dit domein.

Waarom experimenteeromgevingen belangrijk zijn

Fieldlabs bieden uiteenlopende gebruikers — waaronder ondernemers, kennisinstellingen en publieke organisaties — de mogelijkheid om gezamenlijk te experimenteren met innovaties die kunnen bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke uitdagingen. Het opzetten van een fieldlab roept echter fundamentele vragen op: wanneer is het zinvol om een aparte experimenteeromgeving te ontwikkelen, en wanneer kun je werken in een bestaande praktijkomgeving (“in the wild”)? En hoe zorg je ervoor dat een fieldlab zich in de loop van de tijd kan blijven ontwikkelen en vernieuwen?

Van onderzoek naar inzichten

Binnen het Fieldlabs@Scale-project is een groot aantal fieldlabs uitgebreid onderzocht. Tijdens de masterclass werden de onderzoeksbevindingen vertaald naar een interactieve discussie rond vier kerndimensies: de ontwikkeling van experimenteeromgevingen, het experimenteerproces zelf, het faciliteren van hergebruik en de middelen die nodig zijn voor duurzame continuïteit op de lange termijn.

Belangrijkste inzichten

Initiatiefnemers van fieldlabs moeten zorgvuldig afwegen of zij een speciaal ontworpen fieldlab ontwikkelen of gebruikmaken van een bestaande praktijkomgeving (“in the wild”).
Experimenteren in een praktijkomgeving kan leiden tot snellere implementatie van innovaties, maar gaat doorgaans gepaard met een beperktere scope en een kortere tijdshorizon.
Speciaal ontworpen fieldlabs kunnen een bredere reeks innovatieve experimenten ondersteunen voor een grotere groep gebruikers, maar vereisen voortdurende vernieuwing en het aantrekken van middelen en financiering.